Trái phiếu là gì? Cách mua, đầu tư trái phiếu an toàn

Trái phiếu, cổ phiếu là một trong những danh mục đầu tư quen thuộc trên thị trường chúng khoán. Tuy thường được nhắc đến chung nhưng đây là ...

Trái phiếu, cổ phiếu là một trong những danh mục đầu tư quen thuộc trên thị trường chúng khoán. Tuy thường được nhắc đến chung nhưng đây là hai loại sản phẩm tài chính khác nhau. Trong bài viết này, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu về trái phiếu cũng như cách mua và đầu tư trái phiếu an toàn nhé!

Định nghĩa trái phiếu

Trái phiếu được hiểu đơn giản là một loại chứng nhận nghĩa vụ của người phát hành (người vay tiền) phải trả cho người nắm giữ chứng khoán (người cho vay) một khoảng tiền xác định, trong những thời gian cụ thể, và phải hoàn trả khoản cho vay ban đầu khi nó đáo hạn.

Tìm hiểu về trái phiếu

Trái phiếu doanh nghiệp dùng để chỉ những người phát hành là một doanh nghiệp. Tương tự, chúng ta sẽ có trái phiếu kho bạc, trái phiếu chính phủ.

Chứng khoán là gì? 6 bước cần thiết để đầu tư chứng khoán

Trái phiếu doanh nghiệp là gì? Có nên đầu tư trái phiếu doanh nghiệp không

Cổ phiếu phổ thông là gì? Người sở hữu cổ phiếu phổ thông có những quyền lợi nào?

Đặc điểm của trái phiếu

• Trái phiếu có thể được phát hành bởi nhiều đơn vị khác nhau như công ty, Chính phủ hoặc Chính quyền địa phương và bất cứ cá nhân hoặc doanh nghiệp nào cũng có thể thực hiện hoạt động mua trái phiếu, không ngoại lệ Chính phủ.
• Thu nhập chính của trái phiếu là khoản tiền lãi. Đây là một khoản thu cố định thường kỳ và không chịu sự chi phối của kết quả sản xuất kinh doanh công ty phát hành.
• Trái phiếu là chứng khoán nợ. Do đó, nếu không may xảy ra sự cố khiến công ty bị giải thể hoặc phá sản thì công ty phải chi trả cho các chủ trái phiếu trước và sau đó mới được chia cho cổ đông.

Từ những đặc điểm trên, trên phương diện nhà đầu tư thì trái phiếu có tính ổn định, ít rủi ro hơn cổ phiếu. Do đó, trái phiếu được các nhà đầu tư ưa chuộng hơn.

Các loại trái phiếu quen thuộc

Căn cứ vào việc có ghi danh hay không

Trái phiếu vô danh

Là trái phiếu không mang tên trái chủ, cả trên chứng chỉ cũng như trên sổ sách của người phát hành. Những phiếu trả lãi đính theo tờ chứng chỉ, và khi đến hạn trả lãi, người giữ trái phiếu chỉ việc xé ra và mang tới ngân hàng nhận lãi. Khi trái phiếu đáo hạn, người nắm giữ nó mang chứng chỉ đến ngân hàng để nhận lại khoản cho vay.

Trái phiếu ghi danh

Là trái phiếu có ghi tên và địa chỉ của trái chủ, trên chứng chỉ cũng như sổ sách của người phát hành. Hình thức ghi danh có thể chỉ được thực hiện trên phần vốn gốc , cũng có thể là ghi danh toàn bộ, cả gốc lẫn lãi.

Căn cứ vào đơn vị phát hành trái phiếu

Trái phiếu chính phủ

Đơn vị phát hành là Chính phủ, mục đích nhằm huy động nguồn tiền nhàn rỗi trong dân, các tổ chức kinh tế - xã hội để thực hiện các nhu cầu chi tiêu Chính phủ.

Trái phiếu Chính phủ được đánh giá là loại chứng khoán có mức độ rủi ro thấp nhất.

Trái phiếu doanh nghiệp

Các đơn vị phát hành là các doanh nghiệp. Trái phiếu doanh nghiệp thường sẽ có lãi suất cao hơn và đồng nghĩa là sẽ có rủi ro mất khả năng thanh toán của bên phát hành.

Trái phiếu của các tổ chức tài chính, ngân hàng

Các đơn vị này phát hành trái phiếu với mục đích tăng thêm vốn hoạt động.

Căn cứ phân loại dựa vào tính chất trái phiếu

Trái phiếu có quyền mua cổ phiếu

Loại trái phiếu có kèm với phiếu cho phép trái chủ được quyền mua số lượng nhất định cổ phiếu của công ty.

Trái phiếu có thể mua lại

Loại trái phiếu cho phép nhà phát hành có quyền mua lại một hoặc toàn bộ trước khi trái phiếu đến hạn thanh toán.

Trái phiếu có thể chuyển đổi

Loại trái phiếu của công ty cổ phần mà trái chủ có quyền chuyển sang cổ phiếu của công ty đó. Việc này được quy định cụ thể về tỷ lệ, thời gian khi mua trái phiếu.

Có nhiều cách để phân loại trái phiếu

Căn cứ phân loại lợi tức trái phiếu

Trái phiếu có lãi suất biến đổi

Là loại trái phiếu mà lợi tức sẽ được trả trong những kỳ có sự khác nhau. Và được tính theo một lãi suất có sự biến đổi theo lãi suất tham chiếu của trái phiếu.

Trái phiếu có lãi suất bằng không

Đây là loại trái phiếu mà người mua không nhận được lãi. Nhưng được mua với mức chiết khấu so với mệnh giá và được hoàn trả bằng mệnh giá khi trái phiếu đó đáo hạn theo quy định.

Trái phiếu có lãi suất cố định

Là loại trái phiếu mà mọi lợi tức được xác định dựa vào tỷ lệ phần trăm định tính theo mệnh giá

Phân biệt giữa cổ phiếu và trái phiếu

Cổ phiếu và trái phiếu là hai hình thức đầu tư phổ biến hiện nay trên thị trường chứng khoán. Mặc dù vậy, vẫn còn nhiều người nhầm lẫn giữa hai loại hình thức này. Sau đây, chúng tôi sẽ tổng hợp sự khác nhau giữa hai hình thức này thông qua bảng dưới đây

Đặc điểm	Trái phiếu	Cổ phiếu
Chủ thể phát hành	Doanh nghiệp, Ngân hàng, Chính phủ.	Công ty cổ phần
Quyền lợi của chủ sở hữu	– Người sở hữu trái phiếu sẽ được trả lãi suất cố định vào thời gian xác định. – Không có quyền tham gia và hoạt động của đơn vị phát hành trái phiếu.	– Người sở hữu cổ phiếu của công ty sẽ trở thành cổ đông và có những quyền lợi khác nhau tùy vào loại cổ phần họ nắm giữ. – Được chia lợi nhuận phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của công ty. – Có quyền tham gia vào việc quản lý và được điều hành hoạt động của công ty.
Thời gian được sở hữu	Có thời hạn nhất định và được ghi trong trái phiếu.	Không có thời gian nào cụ thể.
Thứ tự ưu tiên thanh toán nếu công ty bị giải thể, phá sản	Trái phiếu được ưu tiên thanh toán trước cổ phiếu.	Phần vốn được góp của cổ đông phải thanh toán sau cùng khi đã thanh toán hết các nghĩa vụ khác.

Cách mua trái phiếu chính phủ

Những lợi ích khi mua trái phiếu chính phủ

• Lợi nhuận ổn định: Trái phiếu chính phủ có tính an toàn cao, khả năng rủi ro thanh toán hầu như bằng không. Khi nắm giữ trái phiếu chính phủ sẽ được đảm bảo sẽ nhận được khoản lợi nhuận từ khoản đầu tư ban đầu mà không sợ phá sản.
• Đa dạng hóa danh mục đầu tư: Đây là loại trái phiếu được chính phủ bảo lãnh và phát hành trong nước bằng tiền Việt Nam. Vì vậy, khi muốn đa dạng hóa danh mục đầu tư, các doanh nghiệp có thể phân bố dòng tiền vào trái phiếu Chính phủ như một cách an toàn mục đích là giảm rủi ro khi kinh tế không ổn định.
• Thanh khoản nhanh chóng: Căn cứ điều 8 Nghị định 01, chủ sở hữu trái phiếu chính phủ được quyền sử dụng trái phiếu để cho tặng, chuyển nhượng hoặc chiết khấu theo sự quy định hiện hành.

Mua trái phiếu chính phủ ở đâu?

• Đối với trái phiếu Chính phủ phát hành lần đầu bằng hình thức đấu thầu: Chỉ có các ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính mới được tham gia đấu thầu để mua. Tuy nhiên, nếu phát hành thông qua công ty bảo lãnh/đại lý hoặc phát hành bán lẻ thì các nhà đầu tư cá nhân và doanh nghiệp được tham gia mua.
• Trường hợp trái phiếu Chính phủ đã phát hành: Nhà đầu tư cá nhân muốn mua/bán TPCP thì phải mở tài khoản tại các công ty chứng khoán và xem các lệnh chào mua/chào bán trên Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (sàn HNX) để thực hiện giao dịch trái phiếu chính phủ. Bạn có thể xem cách giao dịch trái phiếu chính phủ trên HNX để nắm rõ các quy định giao dịch liên quan.

Cách mua trái phiếu doanh nghiệp

Hiện nay, có hai hình thức để mua trái phiếu các doanh nghiệp.

• Nhà đầu tư có thể mua trực tiếp tại nơi phát hành trái phiếu của công ty, doanh nghiệp đó.
• Ngoài ra, một hình thức phổ biến hơn là mua trái phiếu doanh nghiệp tại các sàn giao dịch chứng khoán. Tại đây bạn có thể dễ dàng thông qua trung gian để mua trái phiếu từ doanh nghiệp, hoặc mua trái phiếu doanh nghiệp từ các trái chủ khác.

Một số lưu ý để chọn mua trái phiếu doanh nghiệp uy tín

Muốn mua trái phiếu doanh nghiệp đúng cách, nhà đầu tư hãy tham khảo những cách sau đây:

• Nhà đầu tư nên lựa chọn mua tại những doanh nghiệp phát triển ổn định và tiềm năng để có thể thu được đầy đủ vốn lẫn lời khi đáo hạn đầu tư.
• Bạn có thể dựa vào báo cáo tài chính định kỳ để đánh giá xem doanh nghiệp đó có phát triển tốt hay không.
• Ngoài ra, bạn cần đánh giá về mức độ uy tín và cách quản lý của ban lãnh đạo, hội đồng quản trị trước khi quyết định mua.
• Trái phiếu thường sẽ được niêm yết giá, kỳ hạn và lãi suất, nên khi mua cần phải cảnh giác với các sản phẩm “bẫy” có mức lãi suất cao bất thường của các doanh nghiệp đang khó khăn.
• Để có thể đầu tư bền vững thì nhà đầu tư cần trang bị đầy đủ kiến thức, hiểu biết về thị trường trái phiếu và tình hình doanh nghiệp.

Gửi tiết kiệm hay mua trái phiếu tốt hơn?

Gửi tiết kiệm và mua trái phiếu đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng. Tùy thuộc vào nhu cầu của bản thân mà lựa chọn hình thức đầu tư đúng đắn. Ngược lại, trái phiếu mặc dù có lãi suất cao nhưng nó lại rủi ro cao hơn.

Nội dung	Gửi tiết kiệm	Mua trái phiếu
Ưu điểm	– Đảm bảo an toàn, không sợ bị mất trộm hoặc hỏa hoạn khi gặp sự cố tại nhà – Tiền gửi tiết kiệm có thể sinh lãi theo thời gian – Có thể rút tiền linh hoạt khi cần thiết – Hạn chế rủi ro mất tiền do lạm phát – Cách thức mở sổ đơn giản, chỉ cần mang CMND ra các quầy giao dịch của Ngân hàng. Hoặc gửi tiết kiệm online thông qua app hoặc internet Banking,…	– Lợi nhuận cao, mức lãi suất trung bình từ 8.7% – 9.5% – Lãi suất được hưởng cố định, không phụ thuộc vào tình hình kinh doanh của Ngân hàng – Có thể chuyển nhượng trái phiếu linh hoạt – Trái phiếu được xem là chứng khoán nợ nên khi công ty bị phá sản thì ngân hàng phải ưu tiên trả nợ cho những người nắm giữ trái phiếu. – Mua trái phiếu đơn giản và dễ thực hiện.
Nhược điểm	Mức lãi suất ổn định nhưng thấp, sẽ khiến bạn không nhận được nhiều tiền sau khi tất toán.	Khi mua trái phiếu bạn có thể gặp phải nhiều rủi ro như: rủi ro lãi suất, rủi ro lạm phát, rủi ro đầu tư và rủi ro thanh khoản,…

Lời kết

Trên đây là những thông tin về trái phiếu, cách mua cũng như cách đầu tư trái phiếu an toàn. Rất mong bài viết này có thể mang đến những thông tin hữu ích cho các nhà đầu tư. Chúc các nhà đầu tư thành công!